Literoj kaj silaboj de la korea lingvo

Literoj kaj silaboj de la korea lingvo

Oficiala transskribo kaj prononco de la konsonantoj

Hangul ᄀ
(4352)		 ᄁ
(4353)		 ᄂ
(4354)		 ᄃ
(4355)		 ᄄ
(4356)		 ᄅ
(4357)		 ᄆ
(4358)		 ᄇ
(4359)		 ᄈ
(4360)
Oficiala transskribo g, k kk n d, t tt l m b, p pp
Prononco laŭ IFA [k-]/[-k̚] [k]* [n] [t],[d] [t]* [l],[r] [m] [b-]/[-p̚] [p]*
Esperanta prononco [g, k] [laŭta k] [n] [t],[d] [laŭta t] volvita [l],[r] [m] [b-]/[-p] [laŭta p]
Hangul ᄉ
(4361)		 ᄊ
(4362)		 ᄋ
(4363)		 ᄌ
(4364)		 ᄍ
(4365)		 ᄎ
(4366)		 ᄏ
(4367)		 ᄐ
(4368)		 ᄑ
(4369)		 ᄒ
(4370)
Oficiala transskribo s ss ng j/t jj ch k t p h
Prononco laŭ IFA [s] [s]* [ŋ] [ʧ],[ʤ] [ʧ]* [ʧʰ] [kʰ] [tʰ] [pʰ] [h]
Esperanta prononco [s] [laŭta s] [ng] [ĝ-],[-t] [laŭta ĝ] [ĉ] [ĥ] [tʰ] [pʰ] [h]
Noto: la literoj kun marko [*] estas literoj pli laŭte prononcataj. La skribo laŭ IFA restas la sama.

Oficiala transskribo kaj prononco de la vokaloj

Hangul ᅡ
(4449)		 ᅢ
(4450)		 ᅣ
(4451)		 ᅤ
(4452)		 ᅥ
(4453)		 ᅦ
(4454)		 ᅧ
(4455)		 ᅨ
(4456)
Oficiala transskribo a ae ya yae eo e yeo ye
Prononco laŭ IFA [a] [æ] ja jæ [ʌ] [e] [jʌ] [je]
Esperanta prononco [a] [angla "a" en "land", franca "è"] ja j + [angla "a" en "land", franca "è"] [angla "u" en "jug", franca "œ"] [e (angla "e" en "bed", franca "é" en "été")] j + [angla "u" en "jug", franca "œ"] [je]
Hangul   ᅩ
(4457)		 ᅪ
(4458)		 ᅫ
(4459)		 ᅬ
(4460)		 ᅭ
(4461)		    
Oficiala transskribo   o wa wae oe yo    
Prononco laŭ IFA
[o] [wa] [wæ] [we] [jo]

Esperanta prononco
[o] [ŭa] ŭ + [angla "a" en "land", franca "è"] [ŭe] [jo]

Hangul ᅮ
(4462)		 ᅯ
(4463)		 ᅰ
(4464)		 ᅱ
(4465)		 ᅲ
(4466)		 ᅳ
(4467)		 ᅴ
(4468)		 ᅵ
(4469)
Oficiala transskribo u weo we wi yu eu ui i
Prononco laŭ IFA [u] [wʌ] [we] [wi] [ju] [ɨ] [ɨj] [i]
Esperanta prononco [u] ŭ + [angla "u" en "jug", franca "œ"] [ŭe] [ŭi] ju [franca "u", germana "ü"] [franca "u", germana "ü"] + i [i]

Se oni aldonas streketon al la vokaloj, tiam estas novaj sonoj.

Tabelo de vokaloj kun plia streketo

Baza vokalo: ᅡ (4449)
a		 ᅩ (4457)
o		 ᅮ (4462)
u		 ᅥ (4453)
eo (angla "u" en "jug")		 ᅦ (4454)
e (angla "e" en "bed", franca "é" en "été")		 ᅢ (4450)
ae (angla "a" en "land", franca "è" en "ève")
Vokalo kun plia streketo ᅣ
(4451)		 ᅭ
(4461)		 ᅲ
(4466)		 ᅧ
(4455)		 ᅨ
(4456)		 ᅤ
(4452)
Transkribo ya yo yu yeo ye yae
Prononco ja
IFA:[-ja-]		 jo
IFA:[-jo-]		 ju
IFA:[-ju-]		 jo (eo = franca "eu", angla "u" en "mug")
IFA:[-jʌ-]		 je (franca "é", angla "e" en "bed")
IFA:[-je-]		 je (ae = franca "è", angla "a" en "land")
IFA:[-jɛ-]

Ankaŭ eblas kunmeti kelkajn vokalojn.

Tabelo de kunmetitaj vokaloj

Kunmetitaj vokaloj ᅪ
(4458)		 ᅫ
(4459)		 ᅬ
(4460)		 ᅯ
(4463)		 ᅰ
(4464)		 ᅱ
(4465)		 ᅴ
(4468)
Transkribo wa wae oe weo we wi eui
Prononco ŭa
IFA:[-wa-]		 ŭe (ae = franca "è", angla "a" en "land")
IFA:[-wɛ-]		 ŭi
IFA:[-wi-]		 ŭo (eo = franca "eu", angla "u" en "mug")
IFA:[-wʌ-]		 ŭe (franca "é", angla "e" en "bed")
IFA:[-we-]		 ŭi
IFA:[-wi-]		 oil (franca "euil")
IFA:[-ɰi-]

Tabelo de duoblaj konsonantoj

Duoblaj konsonantoj ᄁ
(4353)		 ᄄ
(4356)		 ᄈ
(4360)		 ᄊ
(4362)		 ᄍ
(4365)
Transkribo kk tt pp ss jj
Prononco laŭta k
IFA:[kʼ-]/[-k̚]		 laŭta t
IFA:[tʼ-]/[-t̚]		 laŭta p
IFA:[pʼ-]/[-p̚]		 laŭta s
IFA:[sʼ-]/[-t̚]		 laŭta tch
IFA:[tɕʼ-]/[-t̚]

Tabelo de konsonantparoj

Konsonantparoj ᆪ
(4522)		 ᆬ
(4524)		 ᆭ
(4525)		 ᆰ
(4528)		 ᆱ
(4529)		 ᆲ
(4530)		 ᆳ
(4531)		 ᆴ
(4532)		 ᆵ
(4533)		 ᆶ
(4534)		 ᆹ
(4537)
Transkribo ks nj nh lk lm lb ls lt lp lh bs
Prononco k aŭ ks
IFA:[-k̚]/[-ks-]		 n aŭ nĝ
IFA:[-n]/[-ntɕ-]		 n aŭ nh
IFA:[-n]/[-nx-]		 l aŭ lg
IFA:[-ʎ]/[-ʎg-]		 l aŭ lm
IFA:[-ʎ]/[-ʎm-]		 l aŭ lb
IFA:[-ʎ]/[-ʎb-]		 l aŭ ls
IFA:[-ʎ]/[-ʎs-]		 l aŭ lt
IFA:[-ʎ]/[-ʎtʰ-]		 l aŭ lph
IFA:[-ʎ]/[-ʎpʰ-]		 l aŭ lh
IFA:[-ʎ]/[-ʎx-]		 p aŭ ps
IFA:[-p̚]/[-ps-]

Iu ajn konsonanto povas esti metita fine de silabo. La litero ᄋ, kiu ne prononciĝas komence de silabo, povas esti metita fine de silabo kaj ĝi tiam prononciĝas kiel ng en rango.

Listo de la 11172 koreaj silaboj kun transkribo kaj prononco (koditaj de 44032 al 55203 en Unikodo):

Unua litero de la silabo, transkribo
(prononco)		 Ekzemploj de silaboj finiĝanta per konsonanto
ᄀ g/k (g/k, IFA:[k-]/[-k̚])) ᅡ (a) (44032-44059): 가 각 갂 갃 간 갅 갆 갇 갈 갉 갊 갋 갌 갍 갎 갏 감 갑 값 갓 갔 강 갖 갗 갘 같 갚 갛
. . .
ᅵ (i) (44592-44619): 기 긱 긲 긳 긴 긵 긶 긷 길 긹 긺 긻 긼 긽 긾 긿 김 깁 깂 깃 깄 깅 깆 깇 깈 깉 깊 깋
Ekzemploj: 감 (44048) por "gam", 간 (44036) por "gan", 갑 (44049) por "gap", 긴 (44596) por "kin"
ᄁ kk (forta k, IFA:[kʼ-]/[-k̚]) ᅡ (a) (44620-44647): 까 깍 깎 깏 깐 깑 깒 깓 깔 깕 깖 깗 깘 깙 깚 깛 깜 깝 깞 깟 깠 깡 깢 깣 깤 깥 깦 깧
. . .
ᅵ (i) (45180-45207): 끼 끽 끾 끿 낀 낁 낂 낃 낄 낅 낆 낇 낈 낉 낊 낋 낌 낍 낎 낏 낐 낑 낒 낓 낔 낕 낖 낗
ᄂ n (n, IFA:[n-]/[-n]) ᅡ (a) (45208-45235): 나 낙 낚 낛 난 낝 낞 낟 날 낡 낢 낣 낤 낥 낦 낧 남 납 낪 낫 났 낭 낮 낯 낰 낱 낲 낳
. . .
ᅵ (i) (45768-45795): 니 닉 닊 닋 닌 닍 닎 닏 닐 닑 닒 닓 닔 닕 닖 닗 님 닙 닚 닛 닜 닝 닞 닟 닠 닡 닢 닣
Ekzemploj: 남 (45224) por "nam"
ᄃ d/t (d/t, IFA:[d-]/[-t̚])) ᅡ (a) (45796-45823): 다 닥 닦 닧 단 닩 닪 닫 달 닭 닮 닯 닰 닱 닲 닳 담 답 닶 닷 닸 당 닺 닻 닼 닽 닾 닿
. . .
ᅵ (i) (46356-46383): 디 딕 딖 딗 딘 딙 딚 딛 딜 딝 딞 딟 딠 딡 딢 딣 딤 딥 딦 딧 딨 딩 딪 딫 딬 딭 딮 딯
ᄄ (forta t, IFA:[tʼ-]/[-t̚])) ᅡ (a) (46384-46411): 따 딱 딲 딳 딴 딵 딶 딷 딸 딹 딺 딻 딼 딽 딾 딿 땀 땁 땂 땃 땄 땅 땆 땇 땈 땉 땊 땋
. . .
ᅵ (i) (46944-46971): 띠 띡 띢 띣 띤 띥 띦 띧 띨 띩 띪 띫 띬 띭 띮 띯 띰 띱 띲 띳 띴 띵 띶 띷 띸 띹 띺 띻
ᄅ r/l (r volvita/l, IFA:[ɾ-]/[-ʎ])) ᅡ (a) (46972-46999): 라 락 띾 띿 란 랁 랂 랃 랄 랅 랆 랇 랈 랉 랊 랋 람 랍 랎 랏 랐 랑 랒 랓 랔 랕 랖 랗
. . .
ᅵ (i) (47532-47559): 리 릭 릮 릯 린 릱 릲 릳 릴 릵 릶 릷 릸 릹 릺 릻 림 립 릾 릿 맀 링 맂 맃 맄 맅 맆 맇
ᄆ m (m, IFA:[m-]/[-m]) ᅡ (a) (47560-47587): 마 막 맊 맋 만 맍 많 맏 말 맑 맒 맓 맔 맕 맖 맗 맘 맙 맚 맛 맜 망 맞 맟 맠 맡 맢 맣
. . .
ᅵ (i) (48120-48147): 미 믹 믺 믻 민 믽 믾 믿 밀 밁 밂 밃 밄 밅 밆 밇 밈 밉 밊 밋 밌 밍 밎 및 밐 밑 밒 밓
Ekzemploj: 만 (47564) por "man"
ᄇ b/p (b/p, IFA:[b-]/[-p̚])) ᅡ (a) (48148-48175): 바 박 밖 밗 반 밙 밚 받 발 밝 밞 밟 밠 밡 밢 밣 밤 밥 밦 밧 밨 방 밪 밫 밬 밭 밮 밯
ᅢ (ae) (48176-48203): 배 - 뱋
ᅣ (ya) (48204-48231): 뱌 - 뱧
ᅤ (yae) (48232-48259) 뱨 - 벃
ᅥ (eo) (48260-48287): 버 - 벟
ᅦ (e) (48288-48315): 베 - 벻
ᅧ (yeo) (48315-48343): 벻 - 볗
ᅨ (ye) (48344-48371): 볘 - 볳
ᅩ (o) (48372-48399): 보 - 봏
ᅪ (wa) (48400-48427): 봐 - 봫
ᅫ (wae) (48428-48455): 봬 - 뵇
ᅬ (oe) (48456-48483): 뵈 - 뵣
ᅭ (yo) (48484-48511): 뵤 - 뵿
ᅮ (u) (48512-48539): 부 - 붛
ᅯ (weo) (48540-48567): 붜 - 붷
ᅰ (we) (48568-48595): 붸 - 뷓
ᅱ (wi) (48596-48623): 뷔 - 뷯
ᅲ (yu) (48624-48651): 뷰 - 븋
ᅳ (eu) (48652-48679): 브 - 븧
ᅴ (eui) (48680-48707): 븨 - 빃
ᅵ (i) (48708-48735): 비 빅 빆 빇 빈 빉 빊 빋 빌 빍 빎 빏 빐 빑 빒 빓 빔 빕 빖 빗 빘 빙 빚 빛 빜 빝 빞 빟
Ekzemploj: 빕 (48725) por "bim"
ᄈ forta p (pp, IFA:[pʼ-]/[-p̚]) ᅡ (a) (48736-48763): 빠 빡 빢 빣 빤 빥 빦 빧 빨 빩 빪 빫 빬 빭 빮 빯 빰 빱 빲 빳 빴 빵 빶 빷 빸 빹 빺 빻
. . .
ᅵ (i) (49296-49323): 삐 삑 삒 삓 삔 삕 삖 삗 삘 삙 삚 삛 삜 삝 삞 삟 삠 삡 삢 삣 삤 삥 삦 삧 삨 삩 삪 삫
ᄉ s/t (s/t, IFA:[s-]/[-t̚]) ᅡ (a) (49324-49351): 사 삭 삮 삯 산 삱 삲 삳 살 삵 삶 삷 삸 삹 삺 삻 삼 삽 삾 삿 샀 상 샂 샃 샄 샅 샆 샇
ᅢ (ae) (49352-49379): 새 색 샊 샋 샌 샍 샎 샏 샐 샑 샒 샓 샔 샕 샖 샗 샘 샙 샚 샛 샜 생 샞 샟 샠 샡 샢 샣
ᅣ (ya) (49380-49407): 샤 샥 샦 샧 샨 샩 샪 샫 샬 샭 샮 샯 샰 샱 샲 샳 샴 샵 샶 샷 샸 샹 샺 샻 샼 샽 샾 샿
ᅤ (yae) (49408-49435): 섀 섁 섂 섃 섄 섅 섆 섇 섈 섉 섊 섋 섌 섍 섎 섏 섐 섑 섒 섓 섔 섕 섖 섗 섘 섙 섚 섛
ᅥ (eo) (49436-49463): 서 석 섞 섟 선 섡 섢 섣 설 섥 섦 섧 섨 섩 섪 섫 섬 섭 섮 섯 섰 성 섲 섳 섴 섵 섶 섷
ᅦ (e) (49464-49491): 세 섹 섺 섻 센 섽 섾 섿 셀 셁 셂 셃 셄 셅 셆 셇 셈 셉 셊 셋 셌 셍 셎 셏 셐 셑 셒 셓
ᅧ (yeo) (49492-49519): 셔 셕 셖 셗 션 셙 셚 셛 셜 셝 셞 셟 셠 셡 셢 셣 셤 셥 셦 셧 셨 셩 셪 셫 셬 셭 셮 셯
ᅨ (ye) (49520-49547): 셰 셱 셲 셳 셴 셵 셶 셷 셸 셹 셺 셻 셼 셽 셾 셿 솀 솁 솂 솃 솄 솅 솆 솇 솈 솉 솊 솋
ᅩ (o) (49548-49574): 소 속 솎 솏 손 솑 솒 솓 솔 솕 솖 솗 솘 솙 솚 솛 솜 솝 솞 솟 솠 송 솢 솣 솤 솥 솦 솧
ᅪ (wa) (49576-49603): 솨 솩 솪 솫 솬 솭 솮 솯 솰 솱 솲 솳 솴 솵 솶 솷 솸 솹 솺 솻 솼 솽 솾 솿 쇀 쇁 쇂 쇃
ᅫ (wae) (49604-49631): 쇄 쇅 쇆 쇇 쇈 쇉 쇊 쇋 쇌 쇍 쇎 쇏 쇐 쇑 쇒 쇓 쇔 쇕 쇖 쇗 쇘 쇙 쇚 쇛 쇜 쇝 쇞 쇟
ᅬ (oe) (49632-49659): 쇠 쇡 쇢 쇢 쇤 쇥 쇦 쇧 쇨 쇩 쇪 쇫 쇬 쇭 쇮 쇯 쇰 쇱 쇲 쇳 쇴 쇵 쇶 쇷 쇸 쇹 쇺 쇻
ᅭ (yo) (49660-49687): 쇼 쇽 쇾 쇿 숀 숁 숂 숃 숄 숅 숆 숇 숈 숉 숊 숋 숌 숍 숎 숏 숐 숑 숒 숓 숔 숕 숖 숗
ᅮ (u) (49688-49715): 수 숙 숚 숛 순 숝 숞 숟 술 숡 숢 숣 숤 숥 숦 숧 숨 숩 숪 숫 숬 숭 숮 숯 숰 숱 숲 숳
ᅯ (weo) (49716-49743): 숴 숵 숶 숷 숸 숹 숺 숻 숼 숽 숾 숿 쉀 쉁 쉂 쉃 쉄 쉅 쉆 쉇 쉈 쉉 쉊 쉋 쉌 쉍 쉎 쉏
ᅰ (we) (49744-49771): 쉐 쉑 쉒 쉓 쉔 쉕 쉖 쉗 쉘 쉙 쉚 쉛 쉜 쉝 쉞 쉟 쉠 쉡 쉢 쉣 쉤 쉥 쉦 쉧 쉨 쉩 쉪 쉫
ᅱ (wi) (49772-49799): 쉬 쉭 쉮 쉯 쉰 쉱 쉲 쉳 쉴 쉵 쉶 쉷 쉸 쉹 쉺 쉻 쉼 쉽 쉾 쉿 슀 슁 슂 슃 슄 슅 슆 슇
ᅲ (yu) (49800-49827): 슈 슉 슊 슋 슌 슍 슎 슏 슐 슑 슒 슓 슔 슕 슖 슗 슘 슙 슚 슛 슜 슝 슞 슟 슠 슡 슢 슣
ᅳ (eu) (49828-49855): 스 슥 슦 슧 슨 슩 슪 슫 슬 슭 슮 슯 슰 슱 슲 슳 슴 습 슶 슷 슸 승 슺 슻 슼 슽 슾 슿
ᅴ (eui) (49856-49883): 싀 싁 싂 싃 싄 싅 싆 싇 싈 싉 싊 싋 싌 싍 싎 싏 싐 싑 싒 싓 싔 싕 싖 싗 싘 싙 싚 싛
ᅵ (i) (49884-49911): 시 식 싞 싟 신 싡 싢 싣 실 싥 싦 싧 싨 싩 싪 싫 심 십 싮 싯 싰 싱 싲 싳 싴 싵 싶 싷
Ekzemploj: 산 (49328) por "san"
ᄊ ss (forta s, IFA:[sʼ-]/[-t̚]) ᅡ (a) (49912-49939): 싸 싹 싺 싻 싼 싽 싾 싿 쌀 쌁 쌂 쌃 쌄 쌅 쌆 쌇 쌈 쌉 쌊 쌋 쌌 쌍 쌎 쌏 쌐 쌑 쌒 쌓
. . .
ᅵ (i) (50472-50499): 씨 씩 씪 씫 씬 씭 씮 씯 씰 씱 씲 씳 씴 씵 씶 씷 씸 씹 씺 씻 씼 씽 씾 씿 앀 앁 앂 앃
vokalo sen antaŭa konsonanto ᅡ a (a) (50500-50527): 아 악 앆 앇 안 앉 않 앋 알 앍 앎 앏 앐 앑 앒 앓 암 압 앖 앗 았 앙 앚 앛 앜 앝 앞 앟
. . .
ᅵ i (i)(51060-51087): 이 익 읶 읷 인 읹 읺 읻 일 읽 읾 읿 잀 잁 잂 잃 임 입 잆 잇 있 잉 잊 잋 잌 잍 잎 잏
Ekzemploj: 일 (51068) por "il", 입 (51077) por "ip", 있 (51080) por "iss"
ᄌ j/t (ĝ/t, IFA:[tɕ-]/[-t̚])) ᅡ (a) (51088-51115): 자 작 잒 잓 잔 잕 잖 잗 잘 잙 잚 잛 잜 잝 잞 잟 잠 잡 잢 잣 잤 장 잦 잧 잨 잩 잪 잫
. . .
ᅵ (i) (51648-51675): 지 직 짂 짃 진 짅 짆 짇 질 짉 짊 짋 짌 짍 짎 짏 짐 집 짒 짓 짔 징 짖 짗 짘 짙 짚 짛
ᄍ jj (forta tch, IFA:[tɕʼ-]/[-t̚]) ᅡ (a) (51676-51703): 짜 짝 짞 짟 짠 짡 짢 짣 짤 짥 짦 짧 짨 짩 짪 짫 짬 짭 짮 짯 짰 짱 짲 짳 짴 짵 짶 짷
. . .
ᅵ (i) (52248-52263): 찌 찍 찎 찏 찐 찑 찒 찓 찔 찕 찖 찗 찘 찙 찚 찛 찜 찝 찞 찟 찠 찡 찢 찣 찤 찥 찦 찧
ᄎ ch/t (ĉ/t, IFA:[tɕʰ-]/[-t̚])) ᅡ (a) (52264-522xx): 차 착 찪 찫 찬 찭 찮 찯 찰 찱 찲 찳 찴 찵 찶 찷 참 찹 찺 찻 찼 창 찾 찿 챀 챁 챂 챃
. . .
ᅵ (i) (52824-52851): 치 칙 칚 칛 친 칝 칞 칟 칠 칡 칢 칣 칤 칥 칦 칧 침 칩 칪 칫 칬 칭 칮 칯 칰 칱 칲 칳
Ekzemploj: 칠 (52832) por "ch'il"
ᄏ kh (ĥ, IFA:[kʰ-]/[-k̚])) ᅡ (a) (52852-52879): 카 칵 칶 칷 칸 칹 칺 칻 칼 칽 칾 칿 캀 캁 캂 캃 캄 캅 캆 캇 캈 캉 캊 캋 캌 캍 캎 캏
. . .
ᅵ (i) (53412-53439): 키 킥 킦 킧 킨 킩 킪 킫 킬 킭 킮 킯 킰 킱 킲 킳 킴 킵 킶 킷 킸 킹 킺 킻 킼 킽 킾 킿
ᄐ t (th, IFA:[tʰ-]/[-t̚])) ᅡ (a) (53440-53467): 타 탁 탂 탃 탄 탅 탆 탇 탈 탉 탊 탋 탌 탍 탎 탏 탐 탑 탒 탓 탔 탕 탖 탗 탘 탙 탚 탛
. . .
ᅵ (i) (54000-54027): 티 틱 틲 틳 틴 틵 틶 틷 틸 틹 틺 틻 틼 틽 틾 틿 팀 팁 팂 팃 팄 팅 팆 팇 팈 팉 팊 팋
ᄑ p (ph, IFA:[pʰ-]/[-p̚])) ᅡ (a) (54028-54055): 파 팍 팎 팏 판 팑 팒 팓 팔 팕 팖 팗 팘 팙 팚 팛 팜 팝 팞 팟 팠 팡 팢 팣 팤 팥 팦 팧
. . .
ᅵ (i) (54588-54615): 피 픽 픾 픿 핀 핁 핂 핃 필 핅 핆 핇 핈 핉 핊 핋 핌 핍 핎 핏 핐 핑 핒 핓 핔 핕 핖 핗
Ekzemploj: 팔 (54036) por "p'al"
ᄒ h/t (h/t, IFA:[x-]/[-t̚])) ᅡ (a) (54616-54643): 하 학 핚 핛 한 핝 핞 핟 할 핡 핢 핣 핤 핥 핦 핧 함 합 핪 핫 핬 항 핮 핯 핰 핱 핲 핳
. . .
ᅵ (i) (55176-55203): 히 힉 힊 힋 힌 힍 힎 힏 힐 힑 힒 힓 힔 힕 힖 힗 힘 힙 힚 힛 힜 힝 힞 힟 힠 힡 힢 힣
Ekzemploj: 하 (54616) por "ha", 합 (54633) por "ham", 히 (55176) por "hi"